Nie czekamy na kryzys, żeby zacząć współpracować
Jak przygotować przedsiębiorstwa na sytuacje kryzysowe? Jak zapewnić sprawną komunikację pomiędzy biznesem, samorządem, administracją i służbami? Jak wykorzystać potencjał lokalnych firm, kiedy zagrożone jest normalne funkcjonowanie miasta lub regionu? I przede wszystkim – jak zbudować wzajemne zaufanie, zanim pojawi się sytuacja, w której będzie ono naprawdę potrzebne?
9 września spotkaliśmy się w Białej Podlaskiej, aby rozpocząć proces, który ma pomóc znaleźć praktyczne odpowiedzi na te pytania.
Przy jednym stole zasiedli przedstawiciele przedsiębiorców, samorządów, administracji Wojewody Lubelskiego, Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, środowiska akademickiego oraz instytucji wspierających rozwój gospodarczy.
Najważniejszym rezultatem konferencji było podpisanie deklaracji intencyjnej dotyczącej utworzenia Międzysektorowej Platformy Odporności Kryzysowej – inicjatywy, której zadaniem będzie budowanie trwałej współpracy pomiędzy środowiskami, które w sytuacji rzeczywistego zagrożenia będą musiały działać wspólnie.
Wspólnie dla bezpieczeństwa regionu
Konferencję zainicjował Związek Przedsiębiorców i Pracodawców Województwa Lubelskiego, a do organizacji przedsięwzięcia włączyły się Bialskopodlaska Izba Gospodarcza oraz Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przewoźników.
Partnerem głównym wydarzenia był Powiat Bialski, a patronat honorowy nad inicjatywą objęli Prezydent Miasta Biała Podlaska Michał Litwiniuk oraz Wójt Gminy Biała Podlaska Konrad Gąsiorowski.
W konferencji uczestniczyli m.in. Mariusz Filipiuk – Starosta Bialski, Justyna Gorczyca – Wiceprezydent Miasta Biała Podlaska, Maciej Buczyński – Dyrektor Delegatury Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej, Wojciech Sosnowski – Pełnomocnik Wojewody Lubelskiego i Radny Sejmiku Województwa Lubelskiego, insp. Andrzej Antoniewski – Komendant Miejski Policji w Białej Podlaskiej, płk SG Kamil Deneka – Komendant Placówki Straży Granicznej w Białej Podlaskiej, przedstawiciele Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej oraz dr inż. Tomasz Grudniewski – prorektor ds. międzynarodowych Akademii Bialskiej.
Środowisko przedsiębiorców reprezentowali m.in. Tadeusz Konaszuk – Prezes ZPP Województwa Lubelskiego, Magdalena Jaworska-Kucharczuk – Prezes Bialskopodlaskiej Izby Gospodarczej oraz Marcin Potapczuk – Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Przewoźników.
W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, instytucji publicznych, organizacji gospodarczych oraz przedsiębiorcy z naszego regionu.
Nie zależało nam jednak na stworzeniu kolejnej konferencji, po której pozostaną wyłącznie prezentacje i zdjęcia. Chcemy uruchomić trwały proces współpracy.
Bezpieczeństwo przedsiębiorstw to bezpieczeństwo regionu
Jednym z najważniejszych punktów wyjścia do dyskusji była rola lokalnego biznesu w funkcjonowaniu całego regionu.
To przedsiębiorstwa zapewniają transport, żywność, paliwo, leki, usługi, miejsca pracy oraz wiele innych zasobów niezbędnych mieszkańcom każdego dnia. W normalnych warunkach traktujemy ich dostępność jako coś oczywistego.
Kryzys bardzo szybko może to zmienić.
Długotrwała awaria energetyczna, cyberatak, zakłócenie łańcuchów dostaw, problemy z łącznością czy poważne zdarzenie o charakterze militarnym lub niemilitarnym mogą sprawić, że problem pojedynczego przedsiębiorstwa w krótkim czasie stanie się problemem całej lokalnej społeczności.
Dlatego odporność przedsiębiorstw nie może być rozpatrywana wyłącznie jako wewnętrzna sprawa biznesu.
Odporność lokalnej gospodarki jest jednym z elementów odporności całego regionu.
Doświadczenia ostatnich lat pokazują jednocześnie, że przygotowania nie można rozpoczynać dopiero wtedy, gdy pojawi się realne zagrożenie. Potrzebne są wcześniej przygotowane procedury, kontakty, alternatywne kanały komunikacji, szkolenia oraz wiedza o tym, kto i jakimi zasobami dysponuje.
Koncepcję Międzysektorowej Platformy Odporności Kryzysowej oparliśmy na trzech filarach.
Pierwszym jest organizacja i budowanie sieci współpracy.
Chcemy stworzyć relacje pomiędzy przedsiębiorcami, samorządami, administracją, służbami i instytucjami jeszcze przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej. W momencie zagrożenia nie powinno się dopiero szukać właściwego numeru telefonu i ustalać, kto odpowiada za konkretny obszar.
Drugim filarem jest przygotowanie.
Służby oraz instytucje posiadają wiedzę i doświadczenie, które mogą pomóc przedsiębiorcom przygotować firmy i pracowników na różne rodzaje zagrożeń. Platforma ma stworzyć przestrzeń do organizowania praktycznych szkoleń i ćwiczeń, które później będzie można wykorzystać bezpośrednio w przedsiębiorstwach.
Trzecim filarem jest partnerstwo operacyjne.
Chcemy wiedzieć, jakimi zasobami dysponuje nasz region – kto posiada transport, ciężki sprzęt, zaplecze techniczne, powierzchnie magazynowe, alternatywne źródła zasilania czy specjalistyczny personel. Jednocześnie chcemy zidentyfikować przedsiębiorstwa, których funkcjonowanie może mieć kluczowe znaczenie dla mieszkańców podczas długotrwałego kryzysu.
Naszą filozofię można więc przedstawić bardzo prosto:
ORGANIZUJEMY SIĘ → PRZYGOTOWUJEMY SIĘ → DZIAŁAMY
Policja: służby pozostaną do końca kryzysu
Jednym z głosów, który szczególnie mocno wybrzmiał podczas konferencji, było wystąpienie insp. Andrzeja Antoniewskiego, Komendanta Miejskiego Policji w Białej Podlaskiej.
Komendant zwrócił uwagę na szczególną odpowiedzialność służb podczas sytuacji kryzysowej.
Niezależnie od rodzaju zagrożenia i czasu jego trwania Policja, podobnie jak pozostałe służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo mieszkańców, musi zachować zdolność działania i pozostaje na miejscu aż do zakończenia kryzysu.
To ważne również z perspektywy przedsiębiorców.
W sytuacji zagrożenia część mieszkańców może opuścić dany teren, przedsiębiorstwa mogą ograniczyć lub czasowo wstrzymać działalność, ale funkcjonariusze Policji, strażacy oraz przedstawiciele innych służb nadal muszą wykonywać swoje zadania – chronić mieszkańców i mienie, zabezpieczać teren oraz reagować na kolejne zagrożenia.
Ta perspektywa bardzo dobrze pokazuje sens tworzenia Platformy.
Służby będą działały podczas kryzysu. My chcemy przygotować się wcześniej, aby przedsiębiorcy wiedzieli, jak mogą z nimi współpracować, a służby znały możliwości i zasoby lokalnego biznesu.
Komendant zwrócił również uwagę na znaczenie kontaktu przedsiębiorców z lokalną Policją, w tym z dzielnicowymi. To właśnie oni bardzo często posiadają szczegółową wiedzę dotyczącą zagrożeń występujących w konkretnym rejonie.
Cyberbezpieczeństwo – czasami wystarczy jedna wiadomość
Wystąpienie Policji stało się również punktem wyjścia do jednej z najbardziej ożywionych części dyskusji – dotyczącej cyberprzestępczości i oszustw wymierzonych w przedsiębiorców.
Rozmawialiśmy o przypadkach podszywania się pod członków zarządów, fałszywych wiadomościach e-mail, adresach różniących się od prawdziwych jednym znakiem, fakturach ze zmienionym numerem rachunku czy próbach wyłudzenia przelewów.
W takich przypadkach nie zawsze potrzebne jest przełamanie zaawansowanych zabezpieczeń informatycznych.
Czasami wystarczy jedna dobrze przygotowana wiadomość i chwila nieuwagi pracownika.
Dlatego obok technologii niezwykle ważne pozostają podstawowe procedury: sprawdzanie źródła informacji, potwierdzanie zmiany rachunku bankowego poprzez kontakt na wcześniej znany numer, właściwy obieg dokumentów oraz weryfikacja pełnomocnictw.
Państwowa Straż Pożarna: najwięcej możemy zrobić przed zdarzeniem
Perspektywę Państwowej Straży Pożarnej przedstawił mł. kpt. mgr Marcin Kazimierczak z Komendy Miejskiej PSP w Białej Podlaskiej.
Zarządzanie kryzysowe obejmuje cztery podstawowe fazy:
zapobieganie → przygotowanie → reagowanie → odbudowę.
Najbardziej widoczne jest oczywiście reagowanie. To właśnie wtedy widzimy strażaków podczas pożarów, powodzi, katastrof czy innych poważnych zdarzeń.
Jednak o skuteczności reakcji często decyduje wszystko to, co zostało wykonane wcześniej: analiza zagrożeń, przygotowanie procedur, szkolenia i ćwiczenia.
Podczas spotkania przedstawiono również potencjał lokalnego systemu ratowniczego. W powiecie bialskim funkcjonuje 156 funkcjonariuszy PSP, trzy jednostki ratowniczo-gaśnicze, około 5 tysięcy ratowników OSP oraz 138 jednostek ochotniczych, z których 28 działa w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.
Ważnym tematem była także infrastruktura krytyczna. Współczesne podejście do jej bezpieczeństwa nie może ograniczać się wyłącznie do zapobiegania awariom. Musimy również wiedzieć, jak utrzymać najważniejsze funkcje i jak szybko je odtworzyć, jeżeli mimo zabezpieczeń dojdzie do poważnego zakłócenia.
Straż Graniczna: bezpieczeństwo nie kończy się na granicy
O zadaniach Straży Granicznej i możliwościach współpracy z przedsiębiorcami mówił płk SG Kamil Deneka, Komendant Placówki Straży Granicznej w Białej Podlaskiej.
Szczególne zainteresowanie przedsiębiorców wzbudził temat legalności pobytu i zatrudniania cudzoziemców.
Kontrola Straży Granicznej nie musi być postrzegana wyłącznie przez pryzmat sankcji. Ważnym elementem może być również przekazywanie przedsiębiorcom informacji dotyczących obowiązujących wymogów oraz ograniczanie ryzyka nieświadomego zatrudnienia osoby przebywającej w Polsce nielegalnie.
Straż Graniczna uczestniczy także w działaniach wykraczających poza samą ochronę granicy – m.in. podczas poszukiwań osób, katastrof, klęsk żywiołowych czy powodzi.
To kolejny przykład pokazujący, że podczas poważnego kryzysu granice pomiędzy poszczególnymi sektorami i instytucjami zaczynają się zacierać, a najważniejsza staje się zdolność do współdziałania.
Akademia Bialska jako łącznik pomiędzy wiedzą a praktyką
Ważnym głosem w dyskusji była również perspektywa środowiska akademickiego, którą reprezentował prof. Zbigniew Ciekanowski z Zakładu Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Bialskiej.
Jednym z tematów było to, jak przełożyć doświadczenia służb i wiedzę dotyczącą bezpieczeństwa na praktyczne kompetencje przedsiębiorców oraz ich pracowników.
Właśnie tutaj widzimy ważną rolę Akademii Bialskiej – jako miejsca, które może połączyć wiedzę służb, administracji i ekspertów z praktycznymi potrzebami przedsiębiorstw.
Platforma nie powinna bowiem ograniczać się do wymiany informacji. Jej efektem powinny być również konkretne szkolenia, ćwiczenia i programy przygotowania przedsiębiorców.
Bezpieczny region jest również atrakcyjniejszy dla inwestorów
Perspektywę inwestycyjną i gospodarczą przedstawiła podczas konferencji Polska Agencja Inwestycji i Handlu.
Zmiany ostatnich lat sprawiły, że bezpieczeństwo staje się coraz ważniejszym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.
Dostęp do infrastruktury energetycznej, możliwość zapewnienia alternatywnego zasilania, odporność łańcuchów dostaw oraz bezpieczeństwo samej lokalizacji zaczynają mieć znaczenie porównywalne z dostępnością pracowników, dróg czy rynków zbytu.
Rozmawialiśmy również o nearshoringu, możliwościach eksportowych lokalnych przedsiębiorstw oraz produktach podwójnego zastosowania – dual use.
To ostatnie pojęcie nie powinno być utożsamiane wyłącznie z przemysłem zbrojeniowym. Znaczenie dla odporności państwa mogą mieć także przedsiębiorstwa działające w transporcie, produkcji, sektorze spożywczym czy innych branżach posiadających zasoby możliwe do wykorzystania w sytuacji kryzysowej.
A co, jeśli przestaną działać telefony?
Jednym z najważniejszych tematów dyskusji była komunikacja podczas kryzysu.
Dzisiaj niemal całkowicie polegamy na telefonii komórkowej, internecie i cyfrowym obiegu informacji. Poważna awaria energetyczna, cyberatak lub inne zdarzenie może jednak ograniczyć dostęp do tych systemów.
Podczas rozmów przywołano m.in. rozwiązania stosowane w Szwajcarii, wykorzystujące tradycyjne systemy alarmowania oraz komunikację radiową.
Pojawiła się również propozycja stworzenia mechanizmu weryfikacji informacji kryzysowych, dzięki któremu mieszkańcy i przedsiębiorcy mogliby szybko uzyskać potwierdzony komunikat.
W kryzysie nieprawdziwa informacja potrafi rozprzestrzeniać się szybciej niż oficjalny komunikat. Dlatego odporność informacyjna powinna stać się jednym z elementów naszego przygotowania.
Co przedsiębiorca może zrobić już dzisiaj?
Jednym z najważniejszych wniosków konferencji było przekonanie, że budowanie odporności firmy nie zawsze musi oznaczać kosztowne inwestycje.
W pierwszej kolejności warto odpowiedzieć na kilka prostych pytań.
Czy wiemy, kto znajduje się w zakładzie w chwili wystąpienia zdarzenia? Czy potrafimy szybko zaalarmować pracowników? Kto podejmuje decyzję o ewakuacji? Co zrobimy, jeśli przez kilka lub kilkanaście godzin nie będzie energii elektrycznej? Czy mamy alternatywny sposób komunikacji? Co stanie się z naszym łańcuchem dostaw? Czy pracownik księgowości wie, jak zweryfikować wiadomość dotyczącą nagłej zmiany numeru rachunku kontrahenta?
Podczas konferencji wskazaliśmy kilka podstawowych obszarów, od których warto rozpocząć:
- planowanie ciągłości działania i dostaw,
- ewidencję osób przebywających na terenie przedsiębiorstwa,
- procedury wykrywania zagrożeń, ostrzegania i alarmowania,
- cyberbezpieczeństwo i bezpieczny obieg dokumentacji,
- weryfikację pełnomocnictw i legalności zatrudnienia,
- pierwszą pomoc, ewakuację i drożność dróg ewakuacyjnych,
- monitoring oraz środki ochrony indywidualnej i zbiorowej.
Podpisaliśmy deklarację. Teraz czas na działanie
Kulminacyjnym momentem konferencji było podpisanie deklaracji intencyjnej dotyczącej utworzenia Międzysektorowej Platformy Odporności Kryzysowej.
Deklarację podpisali:
- Tadeusz Konaszuk reprezentujący Związek Przedsiębiorców i Pracodawców Województwa Lubelskiego,
- Magdalena Jaworska-Kucharczuk reprezentująca Bialskopodlaską Izbę Gospodarczą,
- Marcin Potapczuk reprezentujący Ogólnopolskie Stowarzyszenie Przewoźników,
- Sławomir Wierzbicki – Pełnomocnik Starosty ds. Ochrony Informacji Niejawnych z upoważnienia Starosty Bialskiego Mariusza Filipiuka,
- Justyna Gorczyca – Zastępca Prezydenta Miasta Biała Podlaska z upoważnienia Prezydenta Miasta Biała Podlaska Michała Litwiniuka,
- Agata Olichwirowicz – Skarbnik Gminy Biała Podlaska – z upoważnienia Konrada Gąsiorowskiego Wójta Gminy Biała Podlaska
- Wojciech Sosnowski – Radny Sejmiku Lubelskiego
- Dr inż. Tomasz Grudniewski – prorektor ds. międzynarodowych Akademii Bialskiej im. Jana Pawła II,
- Insp. Andrzej Antoniewski – Komendant Miejski Policji w Białej Podlaskiej.
Nie chcemy jednak, aby efektem spotkania pozostał wyłącznie podpisany dokument.
Dlatego kolejnym etapem będą działania praktyczne.
Platforma ma pracować w grupach branżowych, obejmujących m.in. energetykę, gazownictwo, wodociągi i transport. Chcemy organizować regularne spotkania robocze, podczas których przedsiębiorcy, służby, samorządy i administracja będą poznawać swoje możliwości oraz potrzeby.
Kolejnym zadaniem będzie stworzenie mapy zasobów i potrzeb przedsiębiorstw.
Chcemy wiedzieć, czym rzeczywiście dysponujemy jako region: kto posiada transport, sprzęt, zaplecze techniczne, obiekty, powierzchnie magazynowe czy specjalistyczny personel i które z tych zasobów mogłyby mieć znaczenie podczas sytuacji kryzysowej.
Już podczas pierwszego spotkania sektor transportowy zadeklarował potencjał logistyczny sięgający około 10 tysięcy pojazdów.
Kolejnym elementem będą praktyczne szkolenia dotyczące m.in. pierwszej pomocy, cyberbezpieczeństwa, przygotowania pracowników oraz zachowania w sytuacjach kryzysowych.
Najważniejszy zasób? Zaufanie
Podczas konferencji rozmawialiśmy o procedurach, cyberatakach, transporcie, energetyce, infrastrukturze krytycznej, komunikacji i zasobach przedsiębiorstw.
Ostatecznie jednak dyskusja bardzo często wracała do jednego słowa:
ZAUFANIE.
W sytuacji kryzysowej nie ma czasu na rozpoczynanie budowania relacji.
Trzeba wiedzieć, do kogo zadzwonić, komu można zaufać, kto może podjąć decyzję, kto posiada potrzebny sprzęt i kto jest w stanie pomóc.
Numer telefonu do właściwej osoby zdobyty w spokojnych czasach może podczas kryzysu okazać się równie ważny jak najlepsza procedura.
Dlatego konferencja z 9 września nie była zakończeniem naszej inicjatywy.
Była jej początkiem.
Chcemy, aby Międzysektorowa Platforma Odporności Kryzysowej stała się miejscem rzeczywistej i trwałej współpracy przedsiębiorców, samorządów, administracji, służb i środowiska akademickiego.
Nie chcemy czekać na kryzys, żeby zacząć ze sobą rozmawiać.
Organizujemy się. Przygotowujemy się. Działamy.
Chcą Państwo dołączyć do Międzysektorowej Platformy Odporności Kryzysowej?
Zapraszamy do kontaktu.
Informacje o kolejnych spotkaniach oraz harmonogramie szkoleń będziemy publikować na bieżąco.
Następne spotkanie przewidziane jest w dniu 9 października 2026, w siedzibie Bialskopodlaskiej Izby Gospodarczej.
